تنها با بهره‌گیری از عنصر هنر می‌توان با اسرار و حقایق جهان هستی آشنا شد

تنها با بهره‌گیری از عنصر هنر می‌توان با اسرار و حقایق جهان هستی آشنا شد حجت‌الاسلام والمسلمین خسروی گفت: هنر این ظرفیت را دارد که حقایق و مفاهیم عالم هستی را با ابعاد گسترده و پیچیدۀ آن به دیگران منتقل کند و هیچ چیز چنین ظرفیتی ندارد لذا خداوند متعال، قرآن‌اش را که پر از اسرار است با هنر آمیخته است.

به گزارش وبگاه خسروی‌نامه، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدعلی خسروی، مدیر کل دفتر برنامه ریزی، آموزش و توسعه مشارکت های معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در آئین اختتامیه جشنواره کتابت سوره مبارکه انسان با اشاره به سوره انسان گفت: انسان پیچیده ترین مخلوق عالم هستی است و هیچ دریچه ای از فضای رازناک درون روح انسان به بیرون جز دریچه هنر نیست، نمی توان به اعماق روح رسید مگر از طریق هنر .کسانیکه حقایقی را در عالم درک می کنند ولی از طریق کلام و استخدام حروف توانایی انتقال آن حقایق را ندارند برای انتقال مدرکات خود از ابزار هنر بهره می گیرند، چراکه هنر این ظرفیت را دارد که حقایق و مفاهیم عالم هستی را با ابعاد گسترده و پیچیده آن به دیگران منتقل کند و هیچ چیز چنین ظرفیتی ندارد و لذا خداوند متعال قرآن اش را که پر از اسرار است با هنر آمیخته است.

وی با اشاره به آیه شریفه هَلْ أَتَىٰ عَلَى الْإِنسَانِ حِینٌ مِّنَ الدَّهْرِ لَمْ یَکُن شَیْئًا مَّذْکُورًا ادامه داد: روزگاری گذشت که انسان چیز قابل ذکری نبود و زمانی قابل ذکر شد که خدواند هنرنمائی کرد. بزرگترین هنر خداوند خلقت اوست إِنَّا خَلَقْنَا و برترین هنر خلقت انسان است، إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنْسانَ ، خداوند در این جمله کوتاه دو بار بر کلمه "نا" تأکید فرموده یعنی این ما هستیم که هنر آفرینش انسان را داریم.

نکته حایز اهمیت این است که هنر کامل در مفردات نیست بلکه کمال هنر در ترکیب است. ممکن است یک هنرمند خوشنویس تک تک حروف را به زیبایی بنویسد اما ترکیب بندی خوبی نداشته باشد، چه بسیار کاتبانی که حروف را مفردا زیبا می نویسند اما هنر ترکیب ندارند. در هنر خلقت انسان هم این حقیقت موجود است که می فرماید: إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشاجٍ واژه امشاج به معنی مخلوط و مرکب است. یعنی ما انسان را از نطفه ترکیبی آفریدیم و این ترکیب انسان را زیبا می کند، فَجَعَلْناهُ سَمیعاً بَصیراً ما به انسان گوش و چشم برای هدایت دادیم چرا که خلقت می بایست هدفمند باشد و آفرینش بدون هدف نیست. هنر بدون هدف، هیچ جایگاهی ندارد. خداوند در آیه بعدی می فرماید إِنَّا هَدَیْنَاهُ السَّبِیلَ ما انسان را هدایت کردیم. جالب آن است که قبل از بحث هدایت فرموده است: به اوگوش و چشم دادیم. چراکه اگر چشم و گوش نباشد انتظار هدایت بیجاست .به انسان چشم دادیم تا همه چیز را ببیند و گوش دادیم تا همه صداها را بشنود و صدای انبیا را تشخیص دهد إِنَّا هَدَیْنَاهُ السَّبِیلَ إِمَّا شَاکِرًا وَإِمَّا کَفُورًا و خودش انتخاب کند ، زمانی که چشم و گوش دارد و آثار قدرت خداوند را در جهان می بیند ،چرا باید گمراه شود.

وی ادامه داد: هنر که بهترین نوع آفرینش است باید هدفمند باشد. در بین تمام هنرها هنر خوشنویسی هنر ممتاز است چراکه تنها هنری است که نزدیک به صددرصد در مسیر تعالی روح و در خدمت اندیشه قرار دارد و این هنر مقدسی است و خوشا به سعادت شما که هنر خوشنویسی را انتخاب کرده اید. یکی از ویژگی های هنر خوب آن است که مانند آینه و آب زلال باشد و تا انسان به آن نگاه کرد، به هدف منتقل شود .هنرهای پیچیده که انسان را در خودشان نگه دارند ناقص هستند .برای مثال آیینه باید خودش دیده نشود و به قدری صاف و صیقلی باشد که زمانی که شما به آن نگاه کردید خود را در آن ببینید. هنر باید خیلی سریع انسان را به مقصود و معنا برساند و این مرتبه از بالاترین مراتب هنر است که بسیار ارزشمند است و رسیدن به آن استعداد و ممارست زیادی را می طلبد.

وی تصریح کرد: معاونت قرآن و عترت با همکاری مرکز طبع و نشر و دارالکتابه توفیق اقدام به برگزاری چنین جشنواره با ارزشی را داشت. یکی از اشکالات مهم در رابطه با قرآن‌های حزبی است که در مراسم ختم قرائت می شود. در موارد بسیاری از اواسط آیه شروع و در اواسط آیه ختم می‌شود و ناهماهنگ چیده شده و این درست نیست.به نظر می رسد که سازمان دارالقرآن باید جلوی انتشار چنین قرآن‌هایی را بگیرد و امیدواریم این کار ابتکاری دارالکتابه که به برکت این جشنواره در نظر دارد قرآن های صد و بیست حزبی و یا صد و هشتاد پاره ای را با خوشنویسی سی هنرمند کتابت کند بتواند تحولی در این زمینه ایجاد کند و قرآن های یکدست زیبا و منظم عرضه شود.

وی در ادامه گفت: خط و کتابت قرآن توقیفی و الزامی نیست و این‌گونه نیست که تنها یک خط، خط قرآن باشد؛ بنابراین خط امر اجتهادی است و کاتبان باید در آن نوآوری کنند و اگر فقط در یک خط مانند عثمان طه متوقف شویم، برای کشوری مانند ایران که از ذوق خوشنویسی در حد اعلا برخوردار است زیبنده نخواهد بود و باید مدام بر نوآوری ها و زیبایی های کتابت افزوده شود.

حجت الاسلام والمسلمین خسروی ادامه داد: ابتدا خط نبطی و سریانی رایج بود و کلام الله مجید حدود سه قرن با خط کوفی که برگرفته از خط سریانی بود نوشته شد. تا اینکه در قرن چهارم ابن مقله که آشنا به علم هندسه و از خوشنویسان برجسته بود خط نسخ را از ریشه خط نبطی بوجود آورد و قرآن را با نسخ کتابت کرد و پس از او یاقوت و عماد الحسنی ودیگر کاتبان آمدند و خط نسخ و نستعلیق را به کمال رساندند. وی با اشاره به خاطره ای از مرحوم استاد ابو العینین شعیشع گفت: این قاری برجسته مصری پس از حضور در ایران و مشاهده وضعیت ظاهری کشور و نوع برخوردها و اطلاع از قوانین آن به ما گفت: «القرآن نزل فی حجاز و قرء فی مصر و کتب فی ترکیا و عمل فی ایران» یعنی نزول قرآن در حجاز بود ولی هنر قرائت آن با مصریان و هنر کتابت آن توسط اهل ترکیه و شامات و عمل به آن در ایران تحقق یافت. امیدواریم ایران مهد عمل به قرآن باشد.

حجت الاسلام والمسلمین خسروی در پایان بخشی از قصیده ای را که در مدح قلم با تضمین اصطلاحات خوشنویسی سروده بود قرائت کرد از جمله:

ره دلدادگی را خط به خط با پای سر پوید/ گر او را سالک شوریده ای خوش در بنان گیرد

قلم چون بست نقش دلبری بر طاق ابرویش/ چلیپا شد محقق تا که ره بر راستان گیرد

نویسای کتاب آسمانی را بشارت ده/ که عمر جاودانی از کلام جاودان گیرد

دلم طغرای غیرت باد و طومار سیه مشقی/ غبار کویش ار راهی به غیر از دیدگان گیرد

فدای چشم و جان آنکه با سودای یکرنگی/ چو جانش در یکی پیوست چشم از دیگران گیرد

نه بر نسخ وفا کوشد نه تعلیق جوانمردی/ وگر صد بار از بی مایگان خط و نشان گیرد