زن‍دگ‍ی‌نام‍‍ه

 

اینجانب محمدعلی خسروی روز عید غدیر سال 1333 هجری شمسی (در شناسنامه 1334) در شهر مقدس قم متولد شدم، پدرم مرحوم آیت‌الله شیخ عزیزالله خسروی زنجانی در فقه و اصول از شاگردان آیات فیض، حجت، صدر و بروجردی و در فلسفه شاگرد امام‌خمینی(ره) بوده و در سال 1334 به حکم آیت‌الله العظمی بروجردی به منطقۀ تکاب (واقع در آذربایجان غربی) اعزام شده بود. ایشان تا سال 1374 که در قید حیات بود به مدت 40 سال، به تربیت شاگردان، ترویج دین، تبلیغ احکام و ارشاد مردم اشتغال داشت.

اینجانب دورۀ دبستان و دبیرستان را در تکاب گذراندم و در سال 1348به منظور تحصیل علوم دینی به قم هجرت کردم. سه سال در مدرسۀ آیت‌الله العظمی گلپایگانی مشغول تحصیل بودم سپس برای تکمیل سطوح عالی فقه و اصول و فلسفه در کلاس‌های درس حضرات آیات حسن آقاتهرانی، پایانی، ستوده، فاضل لنکرانی، بنی‌فضل، جلیلی، باکویی، دکتر احمد بهشتی، گرامی و حسن‌زاده آملی شرکت کردم و چندین سال از دروس خارج حضرات آیات عظام میرزا جوادآقا تبریزی، وحید خراسانی، یوسف صانعی، مکارم شیرازی و جعفر سبحانی استفاده نمودم. مباحث تفسیر قرآن را از محضر اساتید عظام میرزا علی مشکینی، سید مرتضی شبستری و محمدباقر ملکی میانجی بهره بردم. از سال 1352 با تشکیل کلاس‌های آموزش قرآن و عقاید و پاسخ به سؤالات مذهبی جوانان وارد فعالیت‌های اجتماعی شدم و همزمان سخنرانی‌هایی در جهت افشای جنایات رژیم ستمشاهی داشتم و همین موضوع بارها مشکلات و گرفتاری‌هایی از سوی ساواک برای‌ام فراهم آورد.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی که بر اساس دستور عمومی حضرت‌امام‌خمینی(ره) ادارۀ شهرها موقتاً به عهدۀ روحانیون مبارز بلاد نهاده شده بود کمیتۀ انقلاب اسلامی تکاب را تشکیل داده و تمشیت امور آن منطقه را به عهده گرفتم. در روزهای آغازین انقلاب که همۀ ارگان‌های امنیتی و انتظامی منحل شده بود و افراد شرور با سوءاستفاده از فرصت، دست به غارت و دزدی و ناامنی می‌زدند در منطقۀ تکاب وضعیت حادتر بود زیرا در آن منطقه اختلافات محلی در حال شکل‌گیری بود و احزاب مختلف مانند دمکرات، کومله، خلق مسلمان، فدائیان خلق و غیره به فعالیت مشغول بودند و هر روز خبر ناگواری از درگیری در شهرهای اطراف به گوش می‌رسید ولی به لطف خداوند و همکاری مردم و به‌کارگیری نمایندگان همۀ جریانات دینی و ملی اعم از شیعه، سنی و اهل حق و عضویت آن‌ها در کمیتۀ انقلاب اسلامی فضایی به وجود آمد که شهر تکاب در امنیت کامل قرار گرفت و نام این شهر به عنوان امن‌ترین شهر آذربایجان غربی و کردستان بر سر زبان‌ها افتاد. حتی بزرگانی از روئسای قبائل مانند شیخ عمر نقشبندی به خاطر ویژگی‌های این شهر متقاضی دریافت امان‌نامه و زندگی در پناه نظام جمهوری اسلامی در این شهر شدند. البته حضور و نفوذ معنوی پدر بزرگوارم مرحوم حاج شیخ عزیزالله خسروی که با الهام از اندیشه‌های متعالی دینی و اجتماعی اساتید خود، آیت‌الله بروجردی و امام‌خمینی(ره)، سال‌ها در تحکیم اتحاد بین فرق اسلامی کوشیده بود زمینه‌ساز این توفیق بود.

 

مسئولیت‌های اجرایی و فعالیت‌های اجتماعی

1. امامت جمعۀ شهرستان تکاب (1359 تا 1363)

2. نمایندگی دورۀ اول مجلس شورای اسلامی از حوزۀ انتخابی میاندوآب، شاهیندژ و تکاب

3. حضور مداوم در جبهه‌های جنگ تحمیلی به ویژه مناطق غرب کشور

4. فعالیت در دبیرخانۀ مرکزی ائمۀ جمعه (1364 تا 1366)

5. معاونت فرهنگی بنیاد 15 خرداد (1365 تا 1368)

6. تدوین مجلات شاهد (1369 تا 1373)

7. مدیریت مسابقات بین‌المللی و سراسری قرآن کریم به مدت یک دهه تا سال 1385

8. مدیریت انتشارات اوقاف

9. معاونت فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه (1375 تا 1385)

10. عضویت در حزب جمهوری اسلامی از آغازین روزهای تأسیس (اسفند 1357) تا اعلام تعطیلی آن

11. عضویت در شورای مرکزی مجمع روحانیون مبارز (از سال 1376 تاکنون)

12. تأسیس بنیاد پژوهش و توسعۀ فرهنگ وقف (به اتفاق حجت‌الاسلام والمسلمین محمدعلی نظام‌زاده و آقای احمد مسجدجامعی)

13. معاونت فرهنگی مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام‌خمینی(ره) (1385 تا 1388)

14. معاونت پژوهشی مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام‌خمینی(ره) (1388 تا 1392)

15. مدیر کل آموزش و توسعۀ مشارکت‌های قرآنی در معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (از سال 1392 تاکنون)

 

سوابق فرهنگی و علمی

از توفیقات اینجانب در کنار فعالیت‌های اجرایی و اجتماعی، اشتغال به درس و بحث طلبگی و تدریس علوم اسلامی در سطوح مختلف در مراکز حوزوی و دانشگاهی و اشتغال به تألیف و انتشار آثار متنوع در زمینه‌های دینی، اجتماعی و ادبی بوده است. برخی از آثار چاپ شده عبارتند از:

1. زندگانی شیخ صدوق (تحقیقی جامع دربارۀ رئیس‌المحدثین، ابن‌بابویه، که بارها تجدید چاپ شده است.)

2. هفت وقف‌نامه (نمونه‌هایی از 170 سال وقف‌نامه‌نویسی در دورۀ صفویه)

3. تصحیح، تنظیم و انتشار «الاسفار عن الاسفار» (تألیف آیت‌الله سید رضی شیرازی)

4. گزیدۀ معارف اسلامی در 2 جلد

5. تصحیح و انتشار قرآن نفیس کاخ موزۀ گلستان به خط محمدعلی بن محمد اسماعیل تبریزی

6. پایه‌گذاری و انتشار اولین مجلۀ تخصصی وقف در ایران با نام «وقف میراث جاویدان» (که در سال 1372 با مدیرمسئولی و سردبیری اینجانب آغاز و پس از انتشار منظم 68 شماره در سال 1387 پایان یافت.)

7. تدوین بزرگترین مجموعۀ فقهی وقف در 11 مجلد با نام «موسوعة الوقف فی الفقه الاسلامی» (با همکاری حجت‌الاسلام والمسلمین یعقوب جعفری)

8. ترجمۀ کتاب ارزشمند «نظام الوقف و المجتمع المدنی» در هزار صفحه با عنوان «ساختار وقف در جهان اسلام» (با همکاری دکتر صادق عبادی)

9. آرمانشهر وحدت

10. تاریخ علم و نوآوری‌های مسلمین

11. موج در موج (گزیدۀ اشعار)

12. مجموعۀ مصوبات شورای عالی اوقاف در 2 جلد

13. روزنگار زندگی و تاریخ سیاسی اجتماعی امام‌خمینی(ره)

14. مدیریت، سردبیری و انتشار چهار نشریۀ ادبی و هنری: «طلایه»؛ «فردا»؛ «احسان»؛ «باران»

15. اصفهان آیینۀ وقف و هنر

 

محمدعلی خسروی

مردادماه 1396